Majski prevrat iz 1903. godine jedan je od najdramatičnijih događaja u srpskoj istoriji. U noći između 28. i 29. maja (po starom kalendaru, 10. i 11. juna po novom), grupa oficira poznata kao Crna ruka izvršila je državni udar kojim su ubijeni kralj Aleksandar Obrenović i njegova supruga, kraljica Draga Mašin. Ovim događajem završena je dinastija Obrenović, a na presto Srbije došla je dinastija Karađorđević.
Uzroci Majskog prevrata
Postojalo je više razloga za nezadovoljstvo vladavinom kralja Aleksandra:
- Neomiljeni brak sa Dragom Mašin – javnost i vojska smatrali su ga sramotom za dinastiju.
- Autoritarna vladavina – kralj je često ukidao Ustav i raspustio Narodnu skupštinu.
- Politička izolacija Srbije – pogoršanje odnosa sa velikim silama.
- Nezadovoljstvo u vojsci – oficiri su smatrali da kralj ne vodi računa o državnim i nacionalnim interesima.
Tok događaja
U noći 28/29. maja 1903. godine, zaverenici su upali u dvor u Beogradu. Posle potrage, ubili su kralja Aleksandra i kraljicu Dragu. Njihova tela su izneta iz dvora i oskrnavljena, što je šokiralo tadašnju Evropu.
Odmah nakon toga, zaverenici su na presto doveli Petra I Karađorđevića, sina Karađorđa, vođe Prvog srpskog ustanka.
Posledice Majskog prevrata
- Dinastička promena – Karađorđevići su preuzeli presto, a Obrenovići zauvek nestali sa političke scene.
- Promena spoljne politike – Srbija se okrenula Rusiji i Francuskoj, udaljivši se od Austro-Ugarske.
- Demokratizacija – pod Petrom I Srbija je dobila slobodnije društvo i jači parlamentarni život.
- Priprema za buduće ratove – Srbija je u narednim godinama ojačala i ušla u Balkanske ratove i Prvi svetski rat.
Majski prevrat u očima istorije
Iako je nasilni čin šokirao Evropu, mnogi u Srbiji su ga videli kao oslobađanje od nepopularnog kralja i početak novog perioda slobode i jačanja države. Danas, Majski prevrat ostaje kontroverzna tema: jedni ga vide kao herojski čin oficira, drugi kao krvavi zločin koji je ostavio mrlju na srpskoj istoriji.
Ako te zanimaju ekstremni događaji u kojima je granica između života i smrti pomerena do kraja, pročitaj i naš tekst o Hisashiju Ouchiju, čoveku koji je preživeo najteže nuklearno zračenje u istoriji.
Često postavljana pitanja (FAQ)
1. Kada se dogodio Majski prevrat?
U noći između 28. i 29. maja 1903. godine (10. i 11. juna po novom kalendaru).
2. Ko su bile glavne žrtve?
Kralj Aleksandar Obrenović i kraljica Draga Mašin.
3. Ko je došao na vlast posle prevrata?
Petar I Karađorđević, čime je obnovljena dinastija Karađorđević.
4. Zašto je Majski prevrat važan?
Označio je kraj jedne dinastije, promenu spoljne politike i početak novog perioda u srpskoj istoriji.
